Rozłożyste drzewo zrzucające liście na zimę, pochodzi z Azji, Europy i Ameryki Północnej. Jest powszechnie sadzone jako drzewo ozdobne. Napar z kory pomaga w biegunce, napar z owoców przynosi ulgę w bronchicie. Nasiona, okryte grubą, skórzastą okrywą, zawierają escynę i były od dawna używane do leczenia żylaków i hemoroidów. Escyna zwiększa wydalanie wody z organizmu przy obrzękach i działa przeciwzapalnie. Nowe badania potwierdziły, że escyna przyjmowana doustnie wpływa korzystnie na żylaki i rozpuszcza skrzepy, a stosowana zewnętrznie goi stłuczenia i siniaki.
Uwaga: Escyna jest lekko trująca. Nasiona i owoce kasztanowca mogą więc być przyczyną zatruć, jeśli są spożywane w dużej ilości. Upieczone nie są już toksyczne.

Aminokwas powstały z lizyny i metioniny, nie należący do niezbędnych. Ułatwia on transport tłuszczów do mitochondriów, które są czymś w rodzaju małych elektrowni obecnych w każdej komórce, gdzie następuje przemiana tłuszczu w energię. Dzięki temu, że karnityna redukuje poziom trójglicerydów, przyjmowanie jej preparatów jako dodatku pokarmowego może zmniejszyć dolegliwości spowodowane chorobą wieńcową, a także zabezpieczyć przed zaburzeniami pracy serca. Karnityna przeciwdziała także otłuszczeniu wątroby spowodowanemu przez alkohol, pomaga zmniejszyć wagę ciała, zwalcza zmęczenie i pozwala uwalniać więcej energii. Preparat dostępny w sklepach ze zdrową żywnością.

Występowanie. W lesistych rejonach Ameryki Północnej. Surowiec. Korzeń krzyżownicy wirginijskiej (senegi) — Radix Senegae.
Główne związki. Mieszanina saponin trójterpenowych ok. 10% (m.in. glikozydy: prosapogenina i sinezyna), związki cukrowe (m.in. poligalit), fitosterole (m.in. a-spinasterol), kwas salicylowy, sole mineralne.
Działanie. Expectorans, secretolyticum.
Wyciągi wodne z surowca, zawierające związki saponinowe, działają wykrztuśnie i pobudzająco na czynność wydzielniczą błon śluzowych górnych dróg oddechowych (patrz: rozdział „Farmakodynamika” str. 316).
Działania uboczne. Duże dawki saponin drażnią żołądek i jelita, wywołują nudności, wymioty i biegunkę.
Zastosowanie. W ostrych i przewlekłych nieżytach górnych dróg oddechowych, zwłaszcza w zapaleniu oskrzeli i tchawicy, zalegającej gęstej wydzielinie, trudnościach w odkrztuszaniu, pomocniczo — w pylicy, gruźlicy i dychawicy oskrzelowej jako expectorans.
Przeciwwskazania. Ostry nieżyt żołądka lub jelit, krwawienia w przewodzie pokarmowym i wczesne stany pooperacyjne.
Problem ten dotyczy prawie 60 procent kobiet. Większość z nich cierpi już od okresu pokwitania (tzw. pierwotne bo­lesne miesiączkowanie).
Ból, zwykle skurczowy, pojawia się na krótko przed krwawieniem lub jed­nocześnie z nim. Trwa od kilku godzin do kilku dni. Umiejscowiony jest w podbrzuszu, ale często promieniuje do pleców lub ud. Mogą występować także nudności oraz wymioty (ma je 90 procent kobiet cierpiących na bolesne miesiączkowanie), biegunka, ból dolnego odcinka kręgosłupa. Przy silnych bó­lach zdarzają się omdlenia.

Obfitość krwawień miesiączkowych za­leży w dużej mierze od nasycenia hor­monami błony śluzowej macicy. U każ­dej kobiety nasycenie to jest inne. Dlatego jedne panie mają miesiączki skąpe, inne bardziej obfite. Przyjmuje się, że normą jest utrata 50-80 g krwi dziennie.

Skąd można wiedzieć, że traci­my zbyt dużo krwi. O nadmiernie obfitych miesiączkach można mówić w dwóch przypadkach.
Po pierwsze wtedy, gdy silne krwa­wienie utrzymuje się przez kilka dni (trzy do sześciu). Najbardziej konkret­nym wskaźnikiem ilości traconej krwi są zużywane w ciągu jednego dnia pod­paski – jeśli trzeba je zmieniać 6 lub wię­cej razy, miesiączka jest zbyt obfita.
Po drugie wtedy, kiedy menstruacja trwa dłużej niż 7-8 dni, nawet jeśli ilość wydalanej codziennie krwi utrzymuje się w granicach normy.
Czasem trudno jest ocenić, co jest normą, a co nie. Istnieją jednak pewne oznaki, które powinny zaniepokoić:
• obecność skrzepów. To niepodwa­żalny dowód obfitości miesiączki. Jeśli krwi jest dużo, wyspecjalizowane enzy­my nie nadążają z jej upłynnianiem. W rezultacie krew po wydostaniu się z macicy zaczyna krzepnąć;
• wyraźny wzrost ilości krwi w po­równaniu z miesiączkami ocenianymi jako normalne;
• oznaki anemii – nieuzasadnione zmęczenie, bladość skóry i śluzówek – zwłaszcza warg i spojówek, zawroty głowy i zadyszka.

Ciemne plamienia na kilka dni przed miesiączką mogą być wynikiem niedostatecznej produkcji progesteronu. PO MENSTRUACJI. Ciemne plamienia pojawiające się w kilka dni po właściwej miesiączce bywają objawem zapalenia macicy. MIĘDZY MIESIĄCZKAMI. Czasem są spowodowane zaburzeniami hormonalnymi, ale mogą też świadczyć o zmianach nowotworowych, m.in. w szyjce macicy. W każdym przypadku niezbędne jest badanie ginekologiczne i wykonanie cytologii.

Każda mie­siączkująca kobieta jest narażona na nie­dokrwistość. Można do tego nie dopu­ścić, dostarczając organizmowi sub­stancji ułatwiających odbudowę krwi. Codzienna dieta pań (zwłaszcza obficie miesiączkujących) musi być bogata w:

•żelazo (15-17 mg dziennie). Wystę­puje w wielu roślinach – m.in. w bruk­selce, szczawiu, cykorii, ziemniakach. Jednak najlepszym jego źródłem są pro­dukty pochodzenia zwierzęcego – np. czerwone mięso, podroby;
• witaminę C (około 60 mg dzien­nie), która ułatwia wchłanianie żelaza. Warto więc włączyć do codziennego ja­dłospisu warzywa i owoce obfitujące w nią (np. paprykę, natkę pietruszki, cy­trusy, kiwi, czarne porzeczki);
• witaminę B12 (około 3 mcg dzien­nie). Znajduje się ona w produktach zwierzęcych, kiełkach, zwłaszcza kuku­rydzy, soczewicy, lucerny;
• kwas foliowy (200-290 mcg), który występuje przede wszystkim w warzy­wach liściastych;.
• białko (55-97 g). Jedna trzecia pro­tein powinna pochodzić z produktów zwierzęcych (mięsa, ryb, jaj, mleka, se­rów). Pozostała część z pieczywa, roślin strączkowych, ziemniaków, płatków ku­kurydzianych i produktów sojowych.
19/02
2010

Zdarza się, że dolegliwości w klatce piersiowej są następstwem różnych stanów psychicznych. W takim przypadku ból ma zmienny charakter i loka­lizację. Towarzyszą mu zwykle inne objawy, m.in.: kołatanie serca, uczucie ucisku w klatce piersiowej, szybkie męczenie się, senność, bóle i zawroty gtowy, pocenie się rąk i stóp oraz stany lękowe, napięcie, niepokój. Bóle w klatce piersiowej mogą być też jednym z objawów schizofrenii lub depre­sji. Przed podjęciem odpowiedniej terapii, w każdym przypadku, najpierw należy koniecznie wykluczyć inne (fizyczne) przyczyny dolegliwości.

1. Zapalenie tchawicy i oskrzeli. Często towarzyszy mu tępy ból wysoko za mostkiem, zwłaszcza podczas kaszlu.
2. Zwężenie przełyku. Ból występu­je w czasie przełykania. Towarzy­szy mu wrażenie przeszkody w gardle.
3. Choroby narządów położonych w górnej części jamy brzusznej. Zwłaszcza schorzenia pęcherzy­ka żółciowego, żołądka oraz trzustki.
4. Półpasiec. Jeśli wirus umiejscowi się w klatce piersiowej, wywołuje zapalenie nerwów

Czujność usypia fakt, że wiele starszych osób, u których już rozwija się ta choroba, przez pierwsze dwa-trzy lata niewiele traci ze swego wigoru i samodzielności. Oznaki choroby bywają bardzo subtelne i niełatwo je zauważyć. Wiele zmian tłumaczy się np. zmęczeniem. Czy tobie nigdy nie zdarzyło się zapomnieć o ważnym telefonie, spotkaniu, za­łatwieniu jakiejś pilnej sprawy? Owszem. Ale masz świadomość wpad­ki, próbujesz nad tym zapanować; w jakiś sposób „organizujesz zapamię­tywanie”, planujesz, stosujesz różne strategie. Tej umiejętności już, niestety, nie ma osoba, której mózg dotyka choroba Alzheimera.

Czasem trudno stwierdzić, nawet le­karzowi, czy zaburzenia pamięci to roztargnienie, oznaki miażdżycy postę­pującej z wiekiem czy też początek niszczycielskiego działania choroby Alzheimera. Ważne jest, by nie lekceważyć odstępstw od normalnego, dotychczasowego zachowania zwłasz­cza u osób po 60. roku życia.
Ulotność zapamiętywania sprawia, że chory staje się rozkojarzony. Wiecz­nie czegoś szuka. Książkę znajdujesz w zamrażalniku, pantofle – pod poduszką. Jeżeli ktoś z twoich bliskich zachowuje się w ten sposób, włącz sy­gnał alarmowy.

Zamiast się irytować, obserwuj. Zwróć uwagę, czy chory nie ma problemów z formułowaniem myśli, czy nie traci orientaqi w terenie. Specjaliści mówią też, że jeśli starsza osoba wciąż zapomina, gdzie położyła klucze, to jest to najprawdopodobniej skutek miażdżycy; ale jeśli nie wie, do czego one służą, świadczy to raczej o chorobie Alzheimera.